Nacionalni spomenici: Harem Hadži Reuf-begove džamije u Gradačcu

Nacionalni spomenici: Harem Hadži Reuf-begove džamije u Gradačcu

 

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika 2013. godine, proglasila je „Grobljansku cjelinu – harem Hadži Reuf-begove ili Nove (Džedid) džamije u Gradačcu“, nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Nacionalni spomenik obuhvata prostor harema džamije sa starim nišanima.

Polovinom 19. stoljeća u Gradačcu se nalazilo 350 kuća, više desetina dućana, više hanova, dvije medrese, pet džamija (džamija u utvrdi, Svirac, Husejnija, Reuf-begova ili Nova (Džedid) i Bukva džamija), nekoliko mekteba i sedam mahala. Veliku zaslugu u izgradnji Gradačca imali su gradačački kapetani Gradaščevići: Osman-kapetan, Murat-kapetan, a naročito Husein-kapetan Zmaj od Bosne.

Središnji gradski džemat obuhvatao je utvrdu i okolne kuće sa džamijom u utvrdi. Pošto se ova džamija postepeno napušta za središte džemata se gradi Nova ili Džedid džamija. Kamen stare džamije se u drugoj polovini 19. stoljeća koristi za gradnju Reuf-begove (Nove gradske) džamije, te pravoslavne (1887.) i katoličke (1889. godine) crkve u Gradačcu. Već 1892. kotarske vlasti su srušile džamiju u utvrdi.

Oko Hadži Reuf-begove ili Nove (Džedid) džamije se postepeno formira groblje (harem).

Gradačački haremi i nišani koje sadrže imaju značajnu izvornu vrijednost i snažnu simboličku vrijednost za Bosnu i Hercegovinu.

U haremu Hadži Reuf-begove ili Nove (Džedid) džamije se nalazi dvadesetak nišana iz 19. stoljeća, različitih dimenzija i oblika. Većina nišana ima tarihe ispisane sulus ili talik stilom arapskog pisma.

Jedna skupina nišana i dva kamena sarkofaga nalaze se ispred Hadži Reuf-begove džamije (sjeverozapadni dio), a druga skupina nišana pored džamije (sjeveroistočni dio harema).

U haremu džamije sahranjeni su:

–          Gradaščević Ahmed-beg, sin časnog Reuf-bega, 1890.;

–          Hajrudin, sin Abdulaha Gradaščević, 1943.;

–          kadija Hadžaga, sin Hafiz-bega Gradaščević, 1890.;

–          supruga hadži Derviš-bega Izeta-hanuma, kći Emina;

–          Hifzi-beg, sin Hafiz-beg efendije, 1889.;

–          Jusuf Rešid-beg, 1870.;

–          Fehim-beg, sin Abdurešida, 1879.;

–          Osman-beg, sin Abdi-bega Gradaščević, 1878.;

–          Derviš-beg Gradaščević, sin Reuf-bega, 1912.;

–          Ganibegović Hasan-beg, 1866.

Ukop u harem se više ne obavlja.

Osim nišana, različitih oblika i dimenzija, u haremu se nalaze dva kamena sarkofaga, od kojih jedan kameni sarkofag sa muškim nišanom sa fesom potječe iz 1890. godine i pripada Ahmed-begu, sinu Reuf-bega Gradaščevića. Reuf-beg je umro 1893. godine i sahranjen je u ovom haremu. Na nišanu piše:

O smrti! Još kao dijete sam naučio od učitelja Poslanikove riječi „Dženet je pod majčinim stopama“ i tu zapovijed sam prihvatio na roditeljsko zadovoljstvo sve do smrti….gradačački uglednik Gradaščević Ahmed-beg, sin časnog Reuf-bega. Fatiha za njegovu dušu. 14 ramazan 1307 (30.04.1890) godine.

Sarkofag sa dva nišana dekoriran je biljnim ornamentima.

Hadži Reuf-begova ili Nova (Džedid) džamija je sagrađena u periodu 1878. -1893. godine na mjestu gdje je ranije postojala džamija ili mesdžid koji je obnovio Reuf-beg Gradaščević.

Džamija je obnovljena i dograđena 2009. godine.

Projekat „Predstavljanja i afirmacije nacionalnih spomenika Tuzlanskog kantona u elektronskim i drugim aktuelnim medijima“, tokom 2018. godine, provodi Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona, uz saglasnost i podršku nadležnog Ministarstva za kulturu, sport i mlade TK.

Previous Blaž Kraljević likvidiran isti dan kada je Mati Bobanu rekao - ne!
Next Bosanske firme na prestižnom sajmu dobavljača Volkswagena privukle pažnju i njemačkih medija

You might also like

HISTORIJA

Iz riznica Zemaljskog muzeja: Srednjovjekovna bosanska historija (Foto)

Stalno postavljena na Odjeljenju za arheologiju, izložba Bosna i Hercegovina u srednjem vijeku smještena je u tri sale. U predvorju su izložene historijske karte postanka i promjena granica srednjovjekovne bosanske države

NASLIJEĐE

Maglaj, Tvrđava – Snimci iz zraka

  Stari grad Maglaj nalazi se na lokalitetu Gradina, na magmatskoj stijeni koja se strmo ruši ka desnoj obali rijeke Bosne. Od krajnjih brežuljaka Ozren planine ova stijena je odvojena

NASLIJEĐE

‘Branje trave ive na Ozrenu’ upisano na listu UNESCO-a

  Šef Ureda Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESCO) u Bosni i Hercegovini Siniša Šešum potvrdio je za Fenu da je Komitet za nematerijalnu baštinu UNESCO-a odlučio