Musa-pašina džamija u Novoj Kasabi – izgrađena 1643. godine

Musa-pašina džamija u Novoj Kasabi – izgrađena 1643. godine

 

Musa-pašina džamija situirana je na lijevoj obali rijeke Jadar i puta M-19 koji vodi od Vlasenice prema Zvorniku.

Postanak i razvoj Nove Kasabe na Jadru u istočnoj Bosni usko je povezano uz ime velikog vezira i budimskog namjesnika Musa-paše.

Postanak i razvoj Nove Kasabe na Jadru u istočnoj Bosni usko je povezano uz ime velikog vezira i budimskog namjesnika Musa-paše, što se vidi iz sljedeća dva dokumenta:

-Fermana sultana Ibrahima od početka džumadel ahira 1051. (7. -16. septembra 1641. godine) i

-Musa-pašine zakladnice od početka rebiul-evela 1053.(20. – 29. maja 1643. godine (Bejtić, 1960, str. 225.-230.).

U spomenutom fermanu se kaže da se Musa-paša obratio visokoj Porti s molbom da u Bosanskom sandžaku, u nahiji Birač, u ataru sela Gojković napravi džamiju i han, i tu osnuje kasabu. U fermanu se ističe i da je tu i ranije postojao jedan han koji je izgorio, pa se putnici nalaze u poteškoćama oko smještaja i zato su prisiljeni na tom mjestu da konače po kućama siromašne raje zajedno sa kućnom čeljadi. Na taj način se uznemiruje raja i vrši nasilje, pa se zbog toga počela odatle raseljavati. Ovim fermanom se Musa-paši odobrava osnivanje kasabe na tom mjestu.

Kada je Musa-paša dobio spomenutu dozvolu, pristupio je izgradnji objekata uz prethodni otkup zemljišta. Izgradnja njegovih zadužbina dovršena je u maju 1643. godine, kada je sačinjena njegova zakladnica. U zakladnici se daju sljedeći podaci:

– Veliki vezir sultana Ibrahim-hana, sina Ahmed- hanova, i čuvar Budimske krajine (serhadi budim muhafezasinda olan), Musa-paša podigao je i zavještao:

-džamiju na granici sela Kovačić i Gojković kraju (mehalle) Jadar u Biračkom kadiluku, a Bosanskom vilajetu, u Urumeliji.

-u džamiji je ostavio i uvakufio dva velika i pozlaćena sveska Kur'ana i trinaest uvezanih drugih djela iz tefsira, hadisa, fikha i arapskog jezika, koje će čuvati vaiz i hatib ove džamije, a posuđivaće se stanovnicima kasabe na čitanje i prepisivanje. Isto je tako ostavio i uvakufio trideset komada džuzova Kur'ana.

-mekteb (mualem-hane) uz džamiju.

Dalje, za održavanje tih zadužbina, sagradio je i uvakufio sljedeće koristonosne objekte:

-dva karavan-saraja, sučelice jedan drugom, u istom mjestu,

-karavan-saraj će se davati svake godine u zakup, a novim zakupnicima daće se kao zajam iz vakufskog novca iznos od po 4000 arči kao početni kapital za rad,

-dvadeset pet dućana u istom mjestu. Zakupnina će im biti 2 akče dnevno. Novizakupnici imaju pravo na zajam od vakufa po 5000 akči kao početni kapital,

-jednu kožaru (radionicu za štavljenje kože) sa pet radnih mjesta po dužoj osi, na obali rijeke Jadar,

-vodenicu sa četiri vitla na rijeci što protiče kroz mjesto,

-jednu stupu (dinek) na istom mjestu.

 

Dalje je zavještao sljedeća dobra:

-150.000 akči,

-2 bašte i livadu sa okolištem u blizini gornjeg mjesta (Jadar), što mu darova sultan, te

-mjesto gdje će se saditi vinova loza, takođe u blizini Jadra,

-šume u Jadru,

-zemlju zvanu Ćifluk kneza Gojka u spomenutom selu Gojkovići i to dijelove toga Ćifluka koje Musa- paša posjeduje kao malikanu, te baštu i šume sa svim što tome pripada (Bejtić, 1960., str. 228.).

 Musa-pašina zakladnica za zadužbine u Jadru, kasnijoj Novoj Kasabi, sačuvala se u originalu, a nalazi se danas u Gazi Husrev-begovoj biblioteci u Sarajevu, u dosijeu vakufnama pod rednim brojem 194. Pisana je u obliku knjige u kožnom povezu. Datirana je u Budimu u prvoj dekadi rebiul-evela 1053. (20. – 29. maja 1643. godine). Na stranama 27 i 28 te 29 i 30 originala nalaze se savremeni prepisi dva fermana ranijeg datuma o Musa-pašinim posjedima u Jadru, koji se uključuju u vakuf. Prvo je ferman sultana Ibrahima kojim se dozvoljava Musa-paši osnivanje kasabe te gradnja džamije i hana i kojim se stanovništvo budućeg naselja oslobađa plaćanja poreza. Drugi ferman je izdao isti sultan, s tim što je ferman datiran nešto kasnije i predstavlja carsko naređenje da se odredbe iz prethodnog fermana moraju tačno sprovoditi. Autentičnost teksta u čitavom rukopisu garantuje žig budimskog kadije (Bejtić1960., str. 226,227).

Nakon izgradnje objekata Musa-pašine zadužbine, otpočeo je u ovom naselju novi život, koji je pomalo počinjao dobijati karakteristike zanatskog naselja i stambenih objekata. O životu i stanju razvoja tog mjesta oko dvadeset godina poslije osnivanja piše M. Quiclet koji je prošao tim dijelom Bosne na putu iz Mletaka u Carigrad. «…a odatle prođosmo ravnicom Kraljevo polje i prešav dva puta rijeku Jadar koja se može svuda pregazit, večerali smo i noćili, da se malo odmorimo od našeg tereta i njegove cijene u nekom trgovištu zvanom Jadar, po imenu ove rijeke koja po sredini ispod lijepa kamena mosta protiče, u nekom hanu zvanom Musa-pašinog han.» (Truhelka, 1905. str. 435).

Musa-pašina džamija je do 1992. godine bila jedini sačuvani objekat od svih onih koje je ovaj vakif podigao u Novoj Kasabi. (Džamija je obnovljena 2010. godine.)

Musa-paša je bio domaći čovjek, rodom iz Vikoča kod Foče, iz porodice Vehabegovića. Najprije ga susrećemo kao silahdara sultana Murada IV, a 1630. godine postao je namjesnik Egipta. Kasnije je bio član carskog divana i tri puta namjesnik u Budimu gdje je 1643. godine napisana njegova vakufnama za zadužbine u Novoj Kasabi. Godine 1645. imenovan je admiralom turske mornarice i na toj dužnosti je 22. januara 1647. godine poginuo. Ostavio je svoje zadužbine i u Budimu, Beogradu i Tuzli.

 

Previous Prezentovana urbanistička studija za izgradnju turističko – rekreativnog centra Bijambare
Next Završena izgradnja vještačkog jezera na Bjelašnici

You might also like

TURIZAM

Mostar: Turisti i tokom zime uživaju u ljepotama čuvenog mosta

  Veliki broj turista tokom cijele godine posjećuje Mostar prvenstveno zbog Starog mosta sagrađenog između 1557. i 1566. godine, djela osmanlijskog graditelja Hajrudina Stari most je glavna atrakcija grada na

BH RAZGLEDNICA

Turistički biser: Etno selo u Kamičanima kod Prijedora (Video)

U zaseoku Kamičana kod Prijedora, na mjestu gdje je prije samo dvije godine bila livada, danas se nazire kompleks od čije ljepote zastaje dah.   Naime, bračni par Đonlagić iz

NASLIJEĐE

Dijelovi Sarajeva koje ne biste prepoznali danas

  Duh starog Sarajeva na izložbi koja posjetitelju daje priliku da mislima putuje u austrougarski i period Kraljevine Jugoslavije. Više od stotinu fotografija i dokumenata, daje nam sliku tadašnjeg grada,