‘Palestina 36’ je snažan podsjetnik da je plan za izraelske izopačene ratne zločine u Gazi postavilo britansko carstvo čiju su tiraniju Palestinci pokušali – i nisu uspjeli – okončati
Piše: Jonathan Cook
Svi koji se pitaju zašto britanska država i mediji, uprkos pretenzijama ovih potonjih da služe kao nadzornici vlasti, nastavljaju da hvale izraelski genocidni pokolj civila u Gazi, odgovore će pronaći u novom filmu.
Ne prepričava trenutni period historije, već priču od prije skoro 90 godina.
Film “Palestina 36” , u režiji izvanredne palestinske filmske redateljice Annemarie Jacir, osvjetljava više o događajima koji su se odvijali u protekle dvije godine u Gazi nego išta što ćete pročitati u britanskim novinama ili pogledati na BBC-ju – ako uopće možete pronaći išta o Gazi u vijestima otkako je Donald Trump ubijanje i oduzimanje imovine Palestinaca preimenovao u “primirje”.
I Palestina 36 to čini, što je neobično za palestinski film, s budžetom dostojnim holivudskog blockbustera i s glumačkom postavom koja uključuje imena prepoznatljiva zapadnoj publici, od Jeremyja Ironsa do Liama Cunninghama.
Ovo je važna epizoda britanske kolonijalne historije ispričana ne kroz britanske oči, već, za promjenu, kroz oči njenih žrtava.
Broj “36” u naslovu odnosi se na 1936. godinu, kada su Palestinci ustali protiv britanske kolonijalne tiranije – što se češće, i prevarantski, naziva “britanskim mandatom” koji je izdala Liga naroda.
Problem za Palestince nije bilo samo sistematsko nasilje tokom te tri decenije tiranije. Problem je bio u tome što je uloga Britanije kao navodnog čuvara Palestine – “arbitra mira” između domaćih Palestinaca i uglavnom jevrejskih imigranata – poslužila kao pokriće za mnogo zlokobniji projekat.
Britanski zvaničnici su protjerali Jevreje iz Evrope – gdje ih rasističke vlade, uključujući i britansku, nisu željele – kako bi ih usadili u Palestinu. Tamo su aktivno njegovani kao pješadija buduće “jevrejske države” koja je trebala zavisiti od Britanije i pomagati u jačanju njene imperijalne, regionalne agende.
U stvari, preopterećeno Britansko carstvo se nadalo da će s vremenom svoju kolonijalnu ulogu prepustiti “jevrejskoj” državnoj tvrđavi.
Antikolonijalna borba
Jedan od glavnih prioriteta Britanije bio je suzbijanje arapskog nacionalizma koji je zahvatio područje Bliskog istoka poznato kao Levant kao odgovor na britansku i francusku kolonijalnu vlast.
Arapski nacionalizam bio je sekularna, ujedinjujuća politička ideologija koja je nastojala prevladati proizvoljne granice koje su nametnule kolonijalne sile i ojačati arapski identitet u suprotnosti sa stranom okupacijom. Bio je duboko antikolonijalni, zbog čega su Britanija i Francuska bile tako duboko neprijateljski raspoložene prema njemu.
Palestinci su bili od ključne važnosti za arapski nacionalizam jer je njihova domovina služila kao geografski most između sila arapskog nacionalizma u Libanu i Siriji na sjeveru i Egipta na jugu.
Za Britance, impuls za oslobođenje u Palestini morao je biti ugušen po svaku cijenu. Međutim, rastuća brutalnost britanskog despotizma samo je hranila pobunu koja se do 1936. godine učvrstila u ono što zapadnjaci nazivaju trogodišnjom “Arapskom pobunom”, a Palestinci svojom “Prvom intifadom” ili ustankom.
Kasnije su uslijedili višegodišnji, veliki palestinski ustanci – ovaj put protiv još represivnijeg izraelskog kolonijalizma – koji su izbili 1987. i ponovo 2000. godine.
Ustanak iz 1936-39. godine postao je toliko velik da je, prema palestinskom historičaru Rashidu Khalidiju , Britanija na svom vrhuncu nakratko imala više britanskih vojnika stacioniranih u maloj Palestini nego u cijeloj Indiji.
Ovo je priča koju prepričava Palestina 36 – ona koju britanska školarci nikada ne uče, a koju britanski mediji nikada ne nude kao kontekst za današnje zločine u historijskoj Palestini.
Zbog toga će Britanci koji gledaju film vjerovatno biti ne samo šokirani obimom i prirodom britanskog kolonijalnog nasilja, već će u tim surovim događajima vidjeti i nagovještaj onoga što se sada odvija u Gazi.
Obuka za ratne zločine
Postoje mali dijelovi palestinskog pokreta solidarnosti koji brzo osuđuju izraelsku brutalnost prema Palestincima kao nešto izuzetno, kao nešto specifično za Izrael i njegovu racionalizacijsku ideologiju cionizma.
Jacirin film je snažan podsjetnik na to koliko je ovaj pristup glup.
Trenutno izraelsko kolonijalno nasilje je jednostavno sofisticiranija, visokotehnološka verzija tehnika koje je britanski kolonijalizam koristio prije skoro jednog vijeka. Izraelska vojska je učila od Britanaca – doslovno.
Jedan od glavnih likova u Palestini 36 je britanski oficir Orde Wingate, koji je izvodio noćne racije na palestinska sela kako bi prestrašio njihove stanovnike. Wingate je organizovao kaznene odrede, sastavljene od britanskih vojnika i nedavno pristiglih pripadnika jevrejske milicije, da bi provodili ove racije.
Obuka koju je pružio jevrejskim milicijama o britanskoj vojnoj kolonijalnoj strategiji i hibridnom ratovanju kasnije će poslužiti kao priručnik izraelske vojske.
Smrt Wingatea 1944. godine u avionskoj nesreći u Burmi oplakivao je David Ben Gurion, osnivač Izraela. Prokomentarisao je da bi, da je Wingate preživio, možda služio kao prvi načelnik generalštaba izraelske vojske.
Film prikazuje Wingatea kako čini rutinske ratne zločine: koristi palestinsko dijete kao ljudski štit; okuplja žene i djecu kako bi ih smjestio u logor na otvorenom s bodljikavom žicom, uskraćuje im vodu u podnevnoj vrućini; spaljuje palestinske usjeve; diže u zrak autobus s palestinskim muškarcima koje je proizvoljno pritvorio.
U međuvremenu, britanski kolonijalni policijski oficir Charles Tegart uvezao je u Palestinu militarizirane utvrde tipa koje je ranije osmislio i izgradio širom Indije kako bi ugušio ustanke tamo.
Ove tvrđave postale bi nacrt za izraelsku seriju čeličnih i betonskih zidova i kontrolnih punktova koji su fragmentirali historijsku Palestinu i zatvorili veliki dio palestinskog stanovništva – uključujući i najveći, Gazu.
Gledajući Palestinu 36, teško je ne podsjetiti se – dok vidimo kako Britanci ritualno ponižavaju, zlostavljaju i ubijaju Palestince, navodno da bi usadili poslušnost – zašto je svaka palestinska generacija postajala sve radikalnija i očajnija.
Britanska žestoka, kolonijalna represija tokom trogodišnjeg ustanka 1936. godine na kraju je dovela do nasilnog jednodnevnog bjekstva Hamasa iz zatvora 7. oktobra 2023. i genocidnog, kolonijalnog pohoda Izraela kao odgovora.
Izraelski genocid neće smiriti ovu generaciju Palestinaca ništa više nego što je Wingateovo gušenje Arapske pobune smirilo raniju generaciju. To će samo produbiti rane – i kolektivnu volju za otporom.
Ideološki fanatizam
Važno je napomenuti da se film također – iako indirektnije – bavi doprinosom Velike Britanije ideološkom fanatizmu koji se obično pripisuje Izraelu.
Wingateovo žestoko podjarmljivanje palestinskog naroda i njegov stav o njima kao o tek nešto više od životinja, kao i njegova strastvena privrženost jevrejskom narodu, bili su ukorijenjeni u ideologiji cionizma.
Prečesto se zanemaruje činjenica da cionizam postoji mnogo prije svog modernog oblika kao jevrejskog nacionalizma.
Wingate je slijedio dugu tradiciju utjecajnih evropskih kršćanskih cionista, koji su vjerovali da će biblijska proročanstva biti unaprijeđena “vraćanjem” židovskog naroda u njihovu drevnu domovinu. Tek tada, u navodnim “krajnjim vremenima” , bit će postavljene sve okolnosti za Kristov povratak i uspostavljanje njegovog kraljevstva na zemlji.
Lord Balfour – onaj iz Balfourove deklaracije iz 1917. godine koja je obećala “nacionalni dom” za jevrejski narod u Palestini – bio je još jedan istaknuti britanski kršćanski cionista.
Palestinski narod – od kojih mnogi, kako genetske studije sugeriraju, potiču od drevnih Kanaanaca koji su živjeli u regiji prije hiljada godina, a koji su potom prešli na kršćanstvo i islam – kršćanski cionisti poput Wingatea smatrali su tek preprekom ostvarenju božanskog proročanstva.
Ako ne bi poslušali Božju volju tako što bi se očistili iz vlastite domovine kako bi napravili mjesta za jevrejski narod, onda bi morali biti prisiljeni to učiniti.
Cionizam Izraelaca, kako pokazuje anketa za anketom, odveo ih je u sličnom, rasističkom smjeru kao i Wingate: veliki broj podržava etničko čišćenje i genocid nad Palestincima.
Objave izraelskih vojnika na društvenim mrežama otvoreno pokazuju svoj izopačeni tretman naroda Gaze.
‘Nije u potpunosti ljudsko’
Što nas vraća u današnjicu.
Filmske kritike u britanskoj štampi Palestine 36 bile su, u najboljem slučaju, mlake. Čak ga i navodno liberalni Guardian osuđuje kao “iskren” – kao da tješi dijete zbog drugorazrednog školskog eseja.
To nas ne bi trebalo iznenaditi. Britanski establišment – baš kao i američki koji je preuzeo ulogu globalnog policajca od Britanije nakon Drugog svjetskog rata – i dalje tretira arapski nacionalizam kao prijetnju.
I dalje smatra Izrael vitalnom kolonijalnom ispostavom. I dalje smatra Palestinu poligonom za tehnike nadzora i suzbijanja pobune. I dalje smatra Palestince nepotpunim ljudima.
Zato je britanski premijer Keir Starmer – zvučeći kao moderna verzija Wingatea, preobražena u političara – bio bez stida u odbrani izraelske odluke da narod Gaze, uključujući i milion njene djece, liši hrane, vode i struje. To jest, da ih izgladni kršeći osnove međunarodnog prava.
Zato Starmer i britanski establišment nastavljaju slati oružje Izraelu i snabdijevati ga obavještajnim podacima koje Izrael koristi za napade na civile. Zato je Starmer u Downing Streetu pozdravio izraelskog predsjednika Isaaca Herzoga, koji je racionalizirao genocid izjavom da u Gazi nema “neuključenih” civila.
Zato britanska vojska i dalje obučava izraelske vojne oficire u Velikoj Britaniji, baš kao što je Wingate radio sa svojim prethodnicima. I zato britanski oficiri i dalje odlaze u Izrael da uče od njegove genocidne vojske.
Zato je Britanija i dalje Izraelu pružala diplomatsku zaštitu i zato je prijetila Međunarodnom krivičnom sudu zbog nastojanja da se izraelski premijer Benjamin Netanyahu pozove na odgovornost za počinjene zločine protiv čovječnosti u Gazi.
I zato su Starmer i njegova vlada promijenili definiciju terorizma kako bi kriminalizirali Britance koji izražavaju protivljenje genocidu u Gazi.
Istina je da ne možemo očekivati od naše vlade, škola ili medija da nas obrazuju o britanskoj kolonijalnoj historiji, bilo u Palestini ili na bilo kojem drugom mjestu širom svijeta koje je Britanija tiranizirala.
Umjesto toga, moramo početi slušati žrtve našeg nasilja, ako ikada želimo razumjeti ne samo prošlost, već i sadašnjost.
