„Bosanski jezik i pismo u službenoj upotrebi – zakonske obaveze i institucionalni izazovi“ – naziv je okruglog stola koji je održan jučer (12. februara) u Novom Pazaru, u organizaciji Bošnjačkog nacionalnog vijeća u Republici Srbiji. Direktor Instituta za jezik UNSA u svom izlaganju je istakao niz činjenica o historiji bosanskog jezika u službenoj upotrebi, te ukazao i na neke pozitivne iskorake u današnjem vremenu za područja gdje u službenom smislu bosanski jezik danas, nažalost, uslijed negativnih političkih utjecaja nema pozitivan status.
Govoreći o Novom Pazaru i službenom bosanskom jeziku u historijskom smislu, dr. Jasmin Hodžić je naveo da već od formiranja Direkcije za opću prosvjetu u Bosanskom vilajetu 1866. godine i službenih izvještaja Ahmeda Dževdet-paše, odnosno nakon objavljenih salnama (službenih osmanskih listova) Bosanskog vilajeta i Kosovskog vilajeta (kojima je Novi Pazar pripadao), u historijskom smislu govorimo o stabilnijem društvenom statusu bosanskog jezika u njegovoj službenoj upotrebi, pa i na području Novog Pazara, odnosno na širem prostoru Sandžaka, jer se preko osmanske administracije potvrđuje službeni status bosanskog jezika u zvaničnoj korespondenciji osmanskih vlasti i prema Bosanskom vilajetu i prema drugim dijelovima Osmanskog Carstva, što se u prvom redu odnosilo na školstvo, sudstvo, prevodilaštvo, izdavaštvo, zakonodavstvo, vojni i policijski sektor, poreznu upravu i slično.
Također, kako to potvrđuju i Mitar Papić ili Miloš Okuka, zvanični bosanski jezik imamo u bosanskom školstvu i prije 1866. godine.
Inače, od upravnih tijela koje se spominju u korespondenciji prema kojoj se navodi bosanski jezik, tu su: Ministarstvo za obrazovanje, Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo vanjskih poslova, Ministarstvo javnih radova, Uprava za policiju, Uprava za poreze, Uprava za telegraf i poštu, Finansijski ured, Građanski sud, Centralna vlada (Sedaret), Osmanska ambasada, Vrhovno tanzimatsko vijeće i tako dalje.
Interesantno je da Osmanska ambasada u Sarajevu koristi i dalje bosanski jezik u svojoj administraciji i korespondenciji s Istanbulom (službeno, s Ministarstvom pravde i Ministarstvom vanjskih poslova) i nakon što je bosanski ukinut u Bosni (1907), a da je slično i sa Beogradom.
Naime, samo godinu prije povlačenja osmanske vojske iz Beograda, prema jednoj molbi iz 1861. godine se od Bosanskog vilajeta tražilo da kao savjetnika valije zaposli Ahmed-bega kao člana Gradskog vijeća u Beogradu, zbog njegovog dobrog poznavanja bosanskog jezika.
Također, osmanskom Ministarstvu vanjskih poslova u Istanbul stiže iz Beograda molba 1900. godine (kojom se traži da jedan poznavalac bosanskog jezika u Beogradu bude zaposlen kod evidencije muhadžira) kojom se pokazuje da je i nakon povlačenja osmanskih vlasti iz Beograda u administraciji u vezi s Beogradom i dalje prisutan bosanski jezik (kao što je to bilo i prije 1862. godine). Inače, neki od do sada poznatih podataka koji bosanski jezik vežu za Beograd odnose se na 1770. odnosno 1777. godinu.
